Βουλγαρική λογοτεχνία και πολιτισμική κριτική

Διδάσκων / ντες: Στεφανία Φιλίποβα-Μερτζιμέκη

Περίληψη μαθήματος:

Το μάθημα στοχεύει στην παρουσίαση αντιπροσωπευτικών έργων της βουλγαρικής λογοτεχνίας στη διάρκεια του 19ου και του 20ου αιώνα (λογοτεχνικά ρεύματα, έργα και συγγραφείς) μέσα από τη μελέτη και την ανάλυση λογοτεχνικών κειμένων. Ως κριτήριο μελέτης ορίζεται ο «πολιτισμός» έτσι όπως συνπροσδιορίζεται μέσα από τα στοιχεία της ιστορίας, της ψυχολογίας, της ανθρωπολογίας, της κοινωνιολογίας, της εθνολογίας, κ.ά. Αναλύεται η κατασκευή της πολιτισμικής ταυτότητας των Βουλγάρων μέσα από τις πολλαπλές ερμηνευτικές της λογοτεχνίας.   Θεματικές ενότητες, όπως τα «στερεότυπα της συλλογικής ιστορικής μνήμης», η «εθνική περηφάνια» και ο «πατριωτισμός», η «μνήμη των γεύσεων» και η «γεωγραφία της ετερότητας» επιλέγονται προκειμένου να διερευνηθούν οι σημασίες της διασύνδεσης λογοτεχνίας και κοινωνίας.

Στόχος του μαθήματος η αποτίμηση της λογοτεχνίας ως πολιτισμικής πράξης από μέρους των συγγραφέων οι οποίοι στέκονται κριτικά και αναστοχαστικά απέναντι στη δική τους κοινωνία. Για τη σημασία της αποσπασματικής αλλά κριτικής αποτίμησης του εγχειρήματος στο διδακτικό υλικό περιλαμβάνονται αντιπροσωπευτικά λογοτεχνικά κείμενα τα οποία έχουν μεταφραστεί στην ελληνική γλώσσα, κείμενα λαϊκής μυθοπλασίας και κινηματογραφικά σενάρια, καθώς και κείμενα συγγραφέων που είχαν τεθεί στο περιθώριο της λογοτεχνικής κριτικής (βλ. αντιφρονούντες και συγγραφείς μειονοτικών πληθυσμών).

Ενδεικτική βιβλιογραφία:

Π. Ζάρεφ, Ιστορία της Βουλγαρικής λογοτεχνία, Εκδ. Δωδώνη, Αθήνα 1997

Tz. Todorof, Η λογοτεχνία σε κίνδυνο, Εκδ. Πόλις, Αθήνα 2013

J. Kristeva, Ξένοι μέσα στον εαυτό μας, Εκδ. Scripta, Αθήνα 2004

Tz. Culler, «Λογοτεχνία και πολιτισμικές σπουδές» στο Λογοτεχνική θεωρία. Μία συνοπτική εισαγωγή. Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 2000, σ. 57-73.

Γ. Κατσόφσκα-Μαλιγκούδη, Οι Σλάβοι των Βαλκανίων, εισαγωγή στην ιστορία και τον πολιτισμό τους, Εκδ. Gutenberg, Αθήνα 2004.

Α. Ιωαννίδου, «Η διαβαλκανική μνήμη στις ιστορικές παραδόσεις της Βουλγαρίας», Περ. Νέα Εστία, ΧΙΙ, Αθήνα 1994, σ. 182-190.

Β. Γ. Μαραγκός, Παϊσιος Χιλανδαρινός και Σωφρόνιος Βράτσης. Από την ορθόδοξη ιδεολογία στη διάπλαση της βουλγαρικής ταυτότητας, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, Αθήνα 2010.

Χ.Α. Αλεξόπουλος, Η λογοτεχνία συνδετικός κρίκος των βαλκανικών λαών, Εκδ. Παν. Πατρών, 2007.

T. Butler, Monumenta Bulgarica, A Bilingual anthology of Bulgarian text, Munich 2005

Μ. Σταφύλας, Βαλκάνιοι συγγραφείς. Βούλγαροι, Σέρβοι, Αλβανοί, Τούρκοι, Ρουμάνοι., Εκδ. Βασιλόπουλος Στέφανος Δ., Αθήνα 2006.

Г.Д. Гачев, Национальные образы мира. Болгария в сравнении с Россией (опыт экзистенциального литературоведения). М.: Институт славяноведения РАН, 2007.

Г.Д. Гачев, Българският Космо-Психо-Логос (по Христо Ботев). (Болгарский Космо-Психо-Логос) (на болг. яз.). София: Захарий Стоянов, 2006.

Λογοτεχνικά κείμενα εργασίας

Αποσπάσματα από:

Παϊσιος Χιλανδαρινός, Σλαβοβουλγαρική ιστορία, Εκδ. Αφοι Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη 2003.

Ιβάν Βάζοβ, Κάτω από το ζυγό, Εκδ. Ποσειδώνας, Αθήνα 1977.

Ελίν Πελίν, Νουβέλες και διηγήματα, Εκδ. Ποσειδώνας, Αθήνα 1978.

Αλέκο Κονσταντίνοβ, Ο Μπάϊ Γκάνιο, Εκδ. Ποσειδώνας, Αθήνα 1973.

Τσουντομίρ, Δεν είμαι απ’ αυτές, Εκδ. Βίον, Φιλιππούπολη 2009.

Γέντσο Στόεφ, Η τιμή του χρυσού, Εκδ. Διαβαλκανικού Κέντρου Πολιτισμού και Βιβλίου, Θεσσαλονίκη 2000.

Αναλυτικό πρόγραμμα μαθήματος:

Περισσότερες πληροφορίες για το πρόγραμμα μαθήματος δείτε εδώ.